{"id":2201,"date":"2023-06-10T18:57:02","date_gmt":"2023-06-10T16:57:02","guid":{"rendered":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/the-foundations-of-well-being-foundational-economy\/"},"modified":"2024-03-18T21:05:35","modified_gmt":"2024-03-18T20:05:35","slug":"the-foundations-of-well-being-foundational-economy","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/the-foundations-of-well-being-foundational-economy\/","title":{"rendered":"Podstawy dobrobytu: gospodarka zaspokajaj\u0105ca podstawowe potrzeby\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Czym jest sukces gospodarczy? Wsp\u00f3lna gospodarka zaspokajaj\u0105ca podstawowe potrzeby sk\u0142ania nas do ponownego rozwa\u017cenia kwestii istotnych dla naszych gospodarek.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czy znasz t\u0119 chwil\u0119, kiedy zdajesz sobie spraw\u0119, \u017ce zaniedbujesz niekt\u00f3rymi wa\u017cne kwestie maj\u0105ce du\u017ce znaczenie dla twojego \u017cycia: badania lekarskie, utrzymanie mieszkania lub opieka nad bliskimi? Mo\u017cna je przez chwil\u0119 zaniedba\u0107, ale w pewnym momencie zaczynaj\u0105 one mie\u0107 wp\u0142yw na twoje zdrowie, dobre samopoczucie i relacje. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce czynimy dok\u0142adnie tak samo na du\u017c\u0105 skal\u0119 w naszych gospodarkach: Nie po\u015bwi\u0119camy wystarczaj\u0105cej uwagi podstawowym kwestiom \u017cyciowym i wykonuj\u0105cym je osobom. Pomy\u015blmy tu o opiece nad dzie\u0107mi, wyrzucaniu \u015bmieci czy zakupie \u017cywno\u015bci, bez robienia  kt\u00f3rych znale\u017aliby\u015bmy si\u0119 w trudnej sytuacji. <\/p>\n\n\n\n

Aby podkre\u015bli\u0107 zar\u00f3wno znaczenie, jak i niepewne warunki pracy w naszej gospodarce, grupa naukowc\u00f3w spo\u0142ecznych stworzy\u0142a termin \u201e Gospodarka fundamentalna<\/strong>\u201d [1]. Gospodarka fundamentalna to gospodarka zaspokajaj\u0105ca codzienne potrzeby takie jak energia, woda, zakwaterowanie i zaopatrzenie w \u017cywno\u015b\u0107, a tak\u017ce edukacja, opieka zdrowotna i opieka nad dzie\u0107mi. Termin ten cz\u0119\u015bciowo rzuca wyzwanie fundamentalnej zasadzie rynku, i\u017c \u017cyjemy w \u201ejednolitej gospodarce\u201d, w kt\u00f3rej ceny rynkowe i PKB odzwierciedlaj\u0105 to, co istotne. Co ciekawe, podczas pandemii COVID-19 mo\u017cna by\u0142o wyra\u017anie zaobserwowa\u0107, w jaki spos\u00f3b rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie rzeczywi\u015bcie priorytetowo traktowa\u0142y infrastruktur\u0119 krytyczn\u0105 i ich pracownik\u00f3w w por\u00f3wnaniu z innymi sektorami gospodarki. W trwaj\u0105cym i pog\u0142\u0119biaj\u0105cym si\u0119 kryzysie spo\u0142ecznym i ekologicznym priorytetowe traktowanie i inwestowanie w gospodark\u0119 fundamentaln\u0105 odegra kluczow\u0105 rol\u0119 w tworzeniu sprawiedliwego i zr\u00f3wnowa\u017conego spo\u0142ecze\u0144stwa [2]. Pozwol\u0119 sobie przedstawi\u0107 trzy powody. <\/p>\n\n\n\n


Po pierwsze, jak og\u00f3lnie wiadomo, nie da si\u0119 od\u0142o\u017cy\u0107 na p\u00f3\u017aniej korzystania z podstawowych towar\u00f3w i us\u0142ug, takich jak \u017cywno\u015b\u0107, energia, opieka zdrowotna czy lokalne us\u0142ugi mobilne (bez wyrz\u0105dzania szkody). Gospodarka fundamentalna stanowi du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wydatk\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa, w szczeg\u00f3lno\u015bci w gospodarstwach domowych o niskich dochodach, gdzie odczuwalny jest obecnie wzrost koszt\u00f3w utrzymania. Spos\u00f3b organizacji podstawowych element\u00f3w naszej gospodarki determinuje zatem, ile pieni\u0119dzy rzeczywi\u015bcie potrzebujemy, aby \u017cy\u0107 na w miar\u0119 przyzwoitym poziomie (co zbiorowo okre\u015bla si\u0119 mianem \u201eprze\u017cywalno\u015bci\u201d). Aby ca\u0142e nasze spo\u0142ecze\u0144stwo mog\u0142o \u017cy\u0107 w ten spos\u00f3b na podstawowym poziomie (przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu emisji dwutlenku w\u0119gla), musimy zapewni\u0107 wszystkim dost\u0119p do podstawowych us\u0142ug poprzez promowanie w\u0142asno\u015bci publicznej, niskie opodatkowanie podstawowych us\u0142ug, a nawet prawo do uniwersalnych, podstawowych us\u0142ug [3]. Stworzenie prywatnych inicjatyw w obr\u0119bie sektor\u00f3w o krytycznym znaczeniu, od kt\u00f3rych wszyscy jeste\u015bmy zale\u017cni, jest przywilejem, kt\u00f3ry musi wi\u0105za\u0107 si\u0119 z odpowiedzialno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i ekologiczn\u0105 (co zbiorowo nazywa si\u0119 \u201espo\u0142ecznym zezwoleniem\u201d). <\/p>\n\n\n\n


Po drugie, gospodarka fundamentalna \u0142\u0105czy wszystkich ludzi, niezale\u017cnie od przekona\u0144 politycznych -od konserwatyst\u00f3w po lewicowc\u00f3w, co jest niezmiernie wa\u017cne w czasach kryzysu, wraz z rosn\u0105cym niepokojem i polaryzacj\u0105. Rozbudowa wsp\u00f3lnej infrastruktury, przyst\u0119pnych cenowo mieszka\u0144 lub transportu publicznego mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do zwi\u0119kszenia sp\u00f3jno\u015bci spo\u0142ecznej i zaufania. <\/p>\n\n\n\n

Po trzecie, kryzys klimatyczny wymaga g\u0142\u0119bokiej transformacji szkodliwych sektor\u00f3w gospodarki, co rodzi obawy przed powszechnym bezrobociem. Pomimo, i\u017c sektorom tym (takim jak przemys\u0142 paliw kopalnych)  po\u015bwi\u0119ca si\u0119 wiele uwagi, nadal nie docenia si\u0119 liczby os\u00f3b pracuj\u0105cych w gospodarce fundamentalnej: stanowi\u0105 oni od jednej trzeciej do po\u0142owy wszystkich op\u0142acanych miejsc pracy w wi\u0119kszo\u015bci gospodarek [4]. Ponadto nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 du\u017cy zakres nieodp\u0142atnej pracy reprodukcyjnej (to pomini\u0119ta cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3ry lodowej podtrzymuj\u0105ca p\u0142atn\u0105 gospodark\u0119) i wtedy wyra\u017anie wida\u0107, i\u017c jest wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 pracy podstawowej, kt\u00f3ra nie mo\u017ce zosta\u0107 zautomatyzowana (bez wyrz\u0105dzania szkody), a kluczowymi kwestiami s\u0105 warunki i podzia\u0142 pracy. Pandemia uwypukli\u0142a dramatyczny stan podstawowych miejsc pracy i warunk\u00f3w pracy reprodukcyjnej: brak wynagrodzenia lub bardzo niskie wynagrodzenie, przeci\u0105\u017cenie prac\u0105 i s\u0142aba ochrona pracownika oraz grupy, kt\u00f3re ucierpia\u0142y najbardziej, czyli pracownicy migruj\u0105cy i kobiety* [zob. 4]. Mo\u017cemy przyjrze\u0107 si\u0119 temu zjawisku bli\u017cej, skoncentrowa\u0107 si\u0119 na  fundamentach naszego dobrobytu i w rezultacie stworzy\u0107 bardziej przyjazn\u0105\/opieku\u0144cz\u0105 gospodark\u0119. Na tym etapie powinni\u015bmy dokona\u0107 pewnego przeformu\u0142owania poj\u0119cia gospodarki: \u201egospodarka jest tak\u017ce form\u0105 opieki nad innymi\u201d [5]. <\/p>\n\n\n\n

[1] https:\/\/foundationaleconomy.com\/introduction\/<\/a> <\/p>\n\n\n\n

[2] https:\/\/www.opendemocracy.net\/en\/oureconomy\/times-climate-breakdown-how-do-we-value-what-matters\/<\/a> <\/p>\n\n\n\n

[3] https:\/\/hotorcool.org\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Universal-Basic-Services-Provisioning-for-our-needs-within-a-fair-consumption-space.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

[4] https:\/\/www.europarl.europa.eu\/thinktank\/en\/document\/IPOL_STU(2021)695491<\/a> <\/p>\n\n\n\n

[5] https:\/\/wirtschaft-ist-care.org\/english\/<\/a> <\/p>\n\n\n\n

Kredyty obrazkowe: Scott Blake<\/a> on Unsplash<\/a><\/p>\n\n\n\n

Autor:<\/em><\/strong> Sven-David Pfau, Wirtschaftsuniversit\u00e4t Wien \/ Austria<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Niniejszy tekst zosta\u0142 opublikowany na warunkach licencji Creative Commons: CC BY-SA 2.0. Imi\u0119 i nazwisko autora jest nast\u0119puj\u0105ce: CC BY-SA 2.0, Autor: Sven-David Pfau, \u017ar\u00f3d\u0142o finansowania: Program Unii Europejskiej Erasmus+ na rzecz Edukacji Doros\u0142ych. Tekst i materia\u0142y mog\u0105 by\u0107 powielane, rozpowszechniane, publicznie udost\u0119pniane, udost\u0119pniane i dostosowywane pod nast\u0119puj\u0105cymi warunkami: W ka\u017cdym przypadku nale\u017cy opublikowa\u0107 nazwisko autora, licencj\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c adres strony internetowej oryginalnego \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Wsparcie Komisji Europejskiej dla powstania niniejszej publikacji nie stanowi aprobaty dla jej tre\u015bci, kt\u00f3ra odzwierciedla jedynie pogl\u0105dy autor\u00f3w, a Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialno\u015bci za jakiekolwiek wykorzystanie informacji w niej zawartych.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czym jest sukces gospodarczy? Wsp\u00f3lna gospodarka zaspokajaj\u0105ca podstawowe potrzeby sk\u0142ania nas do ponownego rozwa\u017cenia kwestii istotnych dla naszych gospodarek. Czy znasz t\u0119 chwil\u0119, kiedy zdajesz sobie spraw\u0119, \u017ce zaniedbujesz niekt\u00f3rymi wa\u017cne kwestie maj\u0105ce du\u017ce znaczenie dla twojego \u017cycia: badania lekarskie, utrzymanie mieszkania lub opieka nad bliskimi? Mo\u017cna je przez chwil\u0119 zaniedba\u0107, ale w pewnym momencie …<\/p>\n

Podstawy dobrobytu: gospodarka zaspokajaj\u0105ca podstawowe potrzeby\u00a0<\/span> Read More »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1246,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-2201","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2201"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2206,"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2201\/revisions\/2206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1246"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/work.economic-literacy.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}